Je wordt wakker met een stijve kaak. Soms met hoofdpijn bij je slapen, alsof je de hele nacht hebt gekauwd.
Of je hoort het van iemand anders. Je partner die je 's nachts hoort kraken, of de tandarts die zegt dat je kiezen aan de bovenkant afvlakken.
En dan krijg je te horen dat het stress is. Dat is een deel van het verhaal.
Wat knarsen eigenlijk is
Je kauwspieren spannen in korte reeksen aan terwijl je slaapt. Soms schuif je je kiezen over elkaar en soms klem je ze alleen op elkaar, wat je zelf niet eens hoort.
De kracht die daarbij vrijkomt is groter dan wat je wakker voor elkaar krijgt. Overdag houdt je hoofd je tegen zodra het pijn doet en in je slaap valt die rem weg.
Schattingen komen op ongeveer één op de tien volwassenen die het regelmatig doet. Een flink deel weet er zelf niks van.
De stress-verklaring is de halve verklaring
Spanning speelt zeker mee. Een dag die in je lijf blijft zitten houdt je spieren in een hogere stand, ook de spieren in je kaak, en op een drukke week knars je meer.
Er zit bij veel mensen een tweede laag onder en die wordt vrijwel nooit genoemd. Je luchtweg.
Wat je kaak aan het oplossen is
Als je op je rug ligt zakt je onderkaak terug en valt je tong naar achteren richting je keel. De doorgang wordt smaller en je lichaam moet harder werken voor dezelfde lucht.
Je kaak naar voren duwen doet het omgekeerde. Er komt ruimte achter je tong, dus de doorgang gaat weer open en dat is exact de beweging die je maakt als je klemt en schuift.
Onderzoekers die slaapregistraties bekijken zien knarsen vaak vlak na een moment waarop de ademhaling even hapert. Bij een deel van de mensen lijkt knarsen dus een reflex die de luchtweg openhoudt.
Dat verband is niet bij iedereen hetzelfde, dus reken het niet af als de verklaring voor alles. Het verklaart wel iets wat veel mensen meemaken, namelijk dat een bitje hun tanden beschermt terwijl het knarsen gewoon doorgaat.
Wat het erger maakt
Alcohol in de avond, cafeïne tot laat, roken en te weinig slaap staan allemaal op de lijst.
Mondademen hoort er ook bij. Met je mond open verliest je tong zijn plek tegen je gehemelte en zakt je kaak terug, waardoor je kauwspieren het werk moeten doen dat je tong normaal doet.
Wat je eraan kunt doen
Ga naar de tandarts als je tanden slijten. Een bitje beschermt je gebit en dat is geld waard, ook al blijft de oorzaak eronder staan.
Ga naar de huisarts als je partner ademstops hoort, als je 's ochtends hoofdpijn hebt of als je overdag echt slaperig bent. Dat drietal hoort bij slaapapneu en daar wil je naar laten kijken.
Slaap op je zij en leg een kussen achter je rug zodat je niet terugrolt. Op je zij blijft je kaak op zijn plek en heeft je tong minder de neiging naar achteren te zakken.
Zet je laatste alcohol drie uur voor bedtijd en je laatste cafeïne op het middaguur.
Leg je tong tegen je gehemelte als je gaat liggen, met je kiezen los van elkaar. Dat is de stand waarin je kaakspieren niks te doen hebben.
En zorg dat je door je neus kunt blijven ademen, want daar begint de hele reeks. Neusstrips trekken je neusvleugels naar buiten en houden je neusgang open met een spalkje. Mondtape houdt je mond dicht, zodat je tong zijn plek houdt en je kaak niet halverwege de nacht aan het werk gaat.
De gewoonte voor deze week
Doe elke ochtend een kaakcheck. Bijt één keer voorzichtig op elkaar en let op of je kaak stijf voelt of gevoelig is.
Ga vanavond op je zij liggen met je tong tegen je gehemelte en je kiezen los. Meer hoef je niet te veranderen.
Elke Nacht 1% Beter.
Guy Veeke
PS: Knars je vooral in de nachten dat je met een droge mond wakker wordt?
Dan is je ademhaling het spoor om te volgen. De combinatie van neusstrips en mondtape houdt je neus open en je mond dicht, zodat je kaak met rust wordt gelaten.
